Ochrona jeży - zajęcia edukacyjne, tworzenie domków dla jeży

1
Oceniony negatywnie
Pomysł na rok 2022
Lokalizacja Targówek
Autor pomysłu Robert Goliński
Koszt pomysłu
Koszt pomysłu
23 500 zł
Kategoria
  • edukacja
  • ochrona środowiska
  • zieleń miejska
Poziom zgłaszanego projektu
dzielnicowy
Projekt zakłada zrealizowanie stacjonarnych oraz plenerowych warsztatów dla mieszkańców ochrony i wsparcia jeży oraz przeprowadzenie kampanii informacyjnej w formie plakatów.

Lokalizacja

Poziom zgłaszanego projektu:
dzielnicowy
Dzielnica:
Targówek
Lokalizacja projektu - ulica i nr / rejon ulic w Warszawie:
Warsztaty stacjonarne:
- MAL w Domu Kultury Świt
- Centrum Kultury i Aktywności w Dzielnicy Targówek
Lokalizacje domków dla jeży (do 10) zostaną wskazane przez mieszkańców podczas warsztatów
Lokalizacja na mapie:

Dane projektu

Skrócony opis projektu
Projekt zakłada zrealizowanie stacjonarnych oraz plenerowych warsztatów dla mieszkańców ochrony i wsparcia jeży oraz przeprowadzenie kampanii informacyjnej w formie plakatów.
Opis projektu
Dla warszawiaków spotkania z miejską fauną są jedną z najbardziej dostępnych form kontaktu z przyrodą. Jeże, jako zwierzęta powszechnie rozpoznawane, mało płochliwe i stosunkowo łatwe do bezpośredniej obserwacji, i dzięki temu traktowane przez większość ludzi z sympatią, mogą być przez to „gatunkiem flagowym” wśród „dzikich” zwierząt, współistniejących z ludźmi w Stolicy.

Niestety, zwierzęta te narażone są na wiele zagrożeń w związku ze zmianą ich naturalnego środowiska na obszary miejskie. Projekt zakłada działania mające na celu wsparcie gatunku na terenie dzielnicy.

Projekt zakłada zrealizowanie stacjonarnych oraz plenerowych warsztatów dla mieszkańców ochrony i wsparcia jeży oraz przeprowadzenie kampanii informacyjnej w formie plakatów. Projekt będzie głównie skierowany do młodzieży i dorosłych mieszkańców mogących podjąć skuteczne i dozwolone prawnie działania dla potrzeby gatunku.

W ramach projektu przeprowadzone będą cztery stacjonarne spotkania z mieszkańcami, na których przekazane będą praktyczne informacje jak dbać o współistnienie naszych małych, kolczastych przyjaciół.

Podczas warsztatów mieszkańcy dowiedzą się:
• jakie pożytki przynosi współistnienie jeży na terenach zamieszkałych przez ludzi, jako strażnicy ogrodów
• poznają zachowania jeży, mechanizmy obronne, proces hibernacji i inne ciekawostki gatunku,
• dlaczego jeże ulegają synatropizacji, przenoszą swoje siedliska z terenów niezurbanizowanych do miasta
• jak tworzyć bezpieczne dla dzikich zwierząt Eko-Strefy, miejsca zapewniające bezpieczną hibernację, ochronę przed drapieżnikami i miejskimi zagrożeniami,
• jak stworzyć ogród przyjazny jeżom, umożliwić im utworzenia gniazda, ułatwić nocne wędrówki i zabezpieczyć zimowy sen, przeprowadzać bezpiecznie prace ogrodnicze,
• jak wspierać jeże w budowie naturalnych schronienie oraz jak tworzyć bezpieczne sztuczne schronienia, odporne na warunku pogodowe, zabezpieczone przed drapieżnikami
• gdzie na terenie dzielnicy występują jeże i gdzie można umieścić bezpieczne dla nich schronienie, mieszkańcy wymienią się doświadczeniami i obserwacjami
• w jaki sposób, zapewnić im bezpieczeństwo w przestrzeni publicznej, w parkach i na prywatnych posesjach, dopilnowując psów, nie wypalając traw, przeprowadzając prace ogrodnicze z uwagą,
• jak postępować w przypadku spotkania w okresie około hibernacyjnym wybudzonego jeża, zapewnić doraźną pomoc, bądź w razie konieczności zastępcze miejsce do hibernacji
• jak pomóc jeżowi zaatakowanemu przez pasożyty, uwolnić go od cierpienia i bezpiecznie wypuścić do naturalnego środowiska,
• w jaki sposób prawo chroni dzikie zwierzęta, jakie mamy obowiązki wobec dzikich i chronionych gatunków zwierząt występujących na terenie dzielnicy,
• jaka jest pojemność lokalnych siedlisk w odniesieniu do bytujących jeży, negatywne skutki ich nadmiernej ilości w określonej przestrzeni.

W ramach spotkań wspólnie z mieszkańcami przeprowadzone będą warsztaty budowy różnorodnych sztucznych miejsc lęgowych i miejsc rozrodu dla tych małych "Targówczan" zapewniających im najwyższy poziom bezpieczeństwa w zurbanizowanym otoczeniu zgodnie z wytycznymi organizacji ochrony i ratowania dzikich zwierząt.

Niestety, w Warszawie zwierzęta te rzadko dożywają dwóch lat, podczas gdy w sprzyjających warunkach, w niewoli potrafią żyć do 10 lat. Jeż spędza zimę w hibernacji, ale dotyczy to tylko zdrowego, dorosłego, dobrze odżywionego jeża, w dobrym i bezpiecznym schronieniu. Młode i słabe jeże nie są zdolne do hibernacji. Jesienią lub wczesną zimą niehibernujący jeż wielkości pomarańczy, sporego grapefruita, bez naszej pomocy na pewno zamarznie. Około 40% populacji jeży w środowiskach miejskich nie przeżywa okresu hibernacji, a w stosunku do młodych jeży, z jesiennych miotów śmiertelność zimowa wynosi prawie 70%. Śmiertelność w konsekwencji zaburzeń hibernacji jest największym zagrożeniem przeżywalności populacji jeży.

Według opinii specjalistów ochrony dzikich zwierząt naturalne schronienia są najlepszym rozwiązaniem lecz w zurbanizowanej przestrzeni miasta nie zawsze się sprawdzają. W Warszawie jest niewiele wyizolowanych przestrzeni parkowych, gdzie tego rodzaju gniazda mogą być bezpieczne. Jeże funkcjonują na całej przestrzeni miejskiej, nie tylko w parkach ale równie często w przyblokowych krzakach czy krzewach rozdzielających pasy ruchu ulic. Naturalne gniazda wśród liści coraz częściej trudno jest jeżom zbudować, gdyż sterty liści są skrupulatnie uprzątane, zarówno w parkach i na osiedlach mieszkalnych. Mieszkańcy często nie życzą sobie sterty butwiejących liści w pobliżu ich domów. Liście również są często wypalane bądź niszczone przez wandali, a gniazda ziemne bądź wśród krzewów niszczone są przez budowy czy niedbałe prace przy koszeniu traw.

Brak jest natomiast jakichkolwiek opracowań naukowych twierdzących, że sztuczne miejsca lęgowe i rozrodu, w formie trwałych, drewnianych konstrukcji mogą skutkować porzuceniem miotów, a w okresie zimowym zaburzeniem procesów hibernacji. Specjaliści twierdzą wręcz przeciwnie. Również nie ma naukowo potwierdzonych żadnych informacji, że wsparcie sieliskowania jeża bądź wzrost jego populacji na jakimś obszarze, zurbanizowanym bądź niezurbanizowanym, powodowałby negatywne konsekwencje. Nie ma też potwierdzonych danych, że zwiększająca się populacja jeża może wprowadzić w ten sam obszar gatunki stojące wyżej w łańcuchu pokarmowym. Synatropizacja w tym przypadku jest w marginalnym stopniu zależną od tego rodzaju działań, chroniących gatunek przed śmiertelnością.

Proponowane sztuczne schronienia według specjalisów zapewniają znacznie lepszą ochronę przez dostaniem się do gniazda psów oraz innych dzikich zwierząt. Równocześnie zapewniają też dużo lepszą ochronę termiczną i zabezpieczają gniazdo przed zalaniem.

Podczas warsztatów mieszkańcy stworzą schronienia dla jeży i uzgodnią do 10 miejsc na terenie dzielnicy, w których zostaną one postawione podczas plenerowych spotkań, na których tworzone będą Eko-Strefy. Enklawy te oraz projekty schronień zostaną wykonane na podstawie zamieszczonych w projekcie wytycznych specjalistów Polskiego Stowarzyszenie Ochrony Jeży "Nasze Jeże" z Białegostoku, Ośrodka rehabilitacji zwierząt w Kłodzku "Jerzy dla Jeży" z Kłodzka oraz Fundacji Na Rzecz Ochrony Dzikich Zwierząt Primum "Jeżurkowo" ze Skierd. Schronienia te bądź Eko-Strefy zostaną umieszczone w różnych miejscach w dzielnicy Targówek, w których występują jeże, a które są w zarządzie m.st. Warszawy, i co do których nie ma roszczeń. Dla przykładu proponuję poddać pod dyskusję na warsztatach poniższe lokalizacje:
• Zachodnia strona budynku Wysockiego 20, działki nr 7/4, 138 z obrębu 4-08-12
• Teren między siedzibą SM Bródno a Trasą Toruńską, działka 57/12 z obrębu 4-08-03,
• Obszar między ulicami Bolivara, Żuromińską, Groera i Wincentego, działki 41, 47/5, 47/11 z obrębu 4-08-15, w szczególności południowa strona budynku Żuromińska 10
• Południowo zachodnią strona budynków przy H. Junkiewicz, działki 110/4, 127 z obrębu 4-10-14
• Wschodnia strona budynku Rembielińska 19, vis a vis prześwitu pod budynkiem, działka 89/1 z obrębu 4-08-12,
• Wschodnia strona budynku Bolesławicka 26,działki 115/9, 115/27, 115/36 z obrębu 4-08-18,
• Krzewy po południowo-zachodniej stronie budynku Rembielińska 2, działki 48 i 96 z obrębu 4-08-20,
• Krzewy po wschodniej stronie budynku Łabiszyńska 23, działki 19/3, 29/1, 29/2, 31, 50 z obrębu 4-08-07,
• Krzewy po wschodniej stronie budynku Łojewska 10, działki 4/32, 4/36, 4/39, 4/43, 4/47, 4/48 z obrębu 4-08-08,
• Krzewy po zachodniej stronie budynku Łojewska 20, działki 4/70, 4/73, 4/74, 4/75, 4/101 z obrębu 4-08-08.

Podczas zaproponowanych spotkań mieszkańcy zdobędą wiedzę jak rozpoznawać zagrożone osobniki i jak im pomagać. Profesjonalną opiekę jeżom mogą zapewnić wyłącznie osoby posiadające uprawnienia Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, jednakże każda osoba powinna udzielić doraźnej, koniecznej pomocy potrzebującemu zwierzęciu. Podczas warsztatów przeprowadzone zostanie szkolenie z oceny stanu osobnika i profesjonalnych metod udzielania koniecznej, możliwej prawnie pomocy, niewymagającej interwencji weterynaryjnej. Mieszkańcy uzyskają wiedzę jak usunąć pasożyty zaatakowanemu przez nie jeżowi, odkarmić jesienią i wiosną osłabionego osobnika, zapewnić miejsce do prze hibernowania wybudzonemu jeżowi czy też do kogo zwrócić się o pomoc w poważniejszych sytuacjach.

Dodatkowo, Wydział Ochrony Środowiska przygotuje plakat informacyjny dla mieszkańców o pożytkach jakie w ogrodach prywatnych posesji przynoszą ci mali mieszkańcy. Plakat będzie zachęcał właścicieli i zarządców nieruchomości by przy okazji jesiennych porządków w zieleni zapewnić schronienie jeżom w dowolnej formie i konstrukcji, choćby pozostawiając gdzieś w ustronnym miejscu ogrodu niewielką stertę liści, w której schronienie na zimę znajdzie jeżyk.

Chcemy wprowadzić wśród mieszkańców i instytucji zarządzających terenami zielonymi nawyki i procedury, by robiąc jesienne porządki w naszych ogrodach pamiętano, żeby przed usunięciem kopca liści sprawdzić czy nie mieszka w nim jeż. Zbyt często słyszy się o bestialskich aktach wobec miejskich zwierząt, czego nie można pozostawić bez reakcji. Również niestety bardzo często podczas wypalania takich miejsc zwierzęta te giną. Jeśli zimą, rozkopując jakąś stertę liści czy gałęzi natkniemy się na zimnego, sztywnego i pozornie nieoddychającego jeża, nakryjmy go z powrotem liśćmi i pozwólmy... spać. Pod żadnym pozorem nie wolno przenosić takiego jeża z miejsca, w którym został znaleziony.

Pamiętajmy, że obecność jeża w naszym otoczeniu, w ciągu dnia oraz nocą, od później jesieni do wczesnej wiosny prawie zawsze oznacza, że coś mu dolega i potrzebuje on naszej pomocy. Najlepiej zwrócić się wtedy o pomoc lub radę do najbliższego ośrodka rehabilitacyjnego dzikich zwierząt lub Ośrodkiem rehabilitacji Jeżurkowo 606-950-949. Nieudzielenie takiej pomocy lub przyczynienie się do skrzywdzenia jeża, w jakikolwiek sposób - np. poprzez zniszczenie nory, okaleczenie czy dopuszczenie psa do zniszczenia nory jeża czy pogryzienia go jest przestępstwem.

W ramach projektu:
• odbędą się czterokrotnie (maj, wrzesień) warsztaty stacjonarne dla mieszkańców w MAL w Domu Kultury Świt oraz w Centrum Kultury i Aktywności w Dzielnicy Targówek na temat pożytków jakie przynoszą oraz sposobów zapewnienia bezpieczeństwa jeżom zamieszkującym Warszawę. Podczas warsztatów zapewnione będą materiały do budowy różnorodnych schronień dla jeży, drewno, papa, siano, liście, gałęzie, itp; po 10 sztuk na spotkanie. Narzędzia do ich konstrukcji przyniosą uczestnicy (młotek).
• raz do roku, wiosną domki zostaną poddane inspekcji i w razie potrzeby oczyszczone zgodnie z zaleceniami i dobrą praktyką.
• odbędą się czterokrotnie (maj, wrzesień) warsztaty plenerowe dla mieszkańców z tworzenia eko-stref i umieszczania sztucznych, trwałych, odpornych na warunki atmosferyczne i zapewniających wyższy poziom bezpieczeństwa miejsc lęgowych i rozrodu dla jeży w przestrzeni publicznej. Ewentualnie część schronień zostanie przekazana mieszkańcom do umieszczenia w ich posesjach. Informacje o konkretnych miejscach umieszczenia schronień nie będą udostępnione mieszkańcom. Informacja o tym, że projekt jest realizowany z budżetu obywatelskiego zostanie umieszczona bezpośrednio na domkach dla jeży. Ekostrefy zostaną oznaczone tabliczką informującą o naturalnej przestrzeni zielonej, bez wskazania iż w miejscu tym może znajdować się miejsce lęgowe zwierząt by nie wzbudzać tym dodatkowego zainteresowania, które mogłoby niepokoić małych mieszkańców.
• na potrzeby promocji warsztatów zostaną przygotowane, wydrukowane i rozkolportowane plakaty, ilość 50 sztuk będzie wystarczająca jak pokazuje doświadczenie,
• na potrzeby promocji pożytków i sposobów ochrony jeży w mieście zostaną przygotowane, wydrukowane i rozkolportowane plakaty informacyjne dla mieszkańców, ilość 50 sztuk będzie wystarczająca w związku z faktem, iż akcja będzie kierowana do obszarów, gdzie występuje zabudowa jednorodzinna.

Wstępny kosztorys:
• Warsztaty stacjonarne 4 x 2500zł = 10000zł
• Warsztaty plenerowe 4 x 2500zł = 10000zł
• Jednokrotne prace inspekcyjne i porządkowe 1 x 1000zł
• Druk plakatów 2000zł
• Oznakowanie projektu z budżetu obywatelskiego 300zł
Projekt opracowany na podstawie Raportu z Powszechnego Spisu Jeży Targówka stanowiącego załącznik do projektu.

Mapa Powszechnego Spisu Jeży Targówka:
https://drive.google.com/open?id=1k4w16vELvumh0vVl2vpshsasP1xrlXNF
Projektowanie uniwersalne
Tak
Uzasadnienie realizacji projektu
Jeże zamieszkują całą Warszawę. Można pokusić się o stwierdzenie, że jeże były tutaj zanim osiedlił się tu gatunek ludzki :)

Będąc więc bardziej Warszawiakami niż my, a przy tym należąc do gatunku chronionego, te pożyteczne zwierzęta zasługują na naszą opiekę. Gwałtowna urbanizacja, wzrost gęstości zabudowy, powszechnie stosowane środki ochrony roślin czy niszczenie naturalnych ostoi i siedlisk, dramatycznie wpłynęły na ich populację. W związku z usuwaniem liści z trawników w mieście koniecznym jest zapewnienie miejsca, gdzie jeże będą miały szansę przezimować w mieście.

Jeż jest jednym z największych ssaków owadożernych, choć nie gardzi też innym zwierzęcym pokarmem. To właśnie jego dieta sprawia, że dla wszystkich ogrodników jest bardzo pożyteczny - zmniejszają ilość szkodników w otoczeniu człowieka żywiąc się małymi gryzoniami oraz owadami. Zjadają ślimaki, dżdżownice, pająki, stonogi, szrańczaki i inne robaki niszczące nasze uprawy.
Według francuskich badań obecnie jeże występują głównie na obszarach miejskich gdzie spotyka się od piętnastu do trzydziestu siedmiu zwierząt na kilometr kwadratowy przy czym na obszarach wiejskich tylko około cztery zwierzęta na kilometr kwadratowy.

Rozwijające się aglomeracje miejskie oraz sieci dróg są dla jeży nie lada wyzwaniem. Choć jeże potrafią uciec przed pędzącym samochodem, to są zbyt wolne na swoich małych nóżkach i często jedyne co mogą zrobić to przyjąć obronną pozę, która niestety w starciu z samochodem nie zdaje egzaminu. Prócz drapieżników i drogowych kolizji na śmiertelność tego gatunku mają wpływ pasożyty, zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne. Każdy spotkany przez nas jeż posiada na swoim ciele pchły i kleszcze, jednakże naturalna ochrona w postaci kolców chroni go przed nimi. Jednak zbyt duża ilość pasożytów może osłabić jego kondycję a w najgorszym wypadku doprowadzić do śmierci.

Jako że jeże nie są zwierzętami stadnymi ani zbyt towarzyskimi wobec siebie, każdy z nich musi samemu znaleźć gniazdo do zimowej hibernacji. Jest to bardzo trudne i odpowiedzialne zadanie, bo od tego zależy przetrwanie 6 najchłodniejszych miesięcy roku. To dla jeży, zwłaszcza młodych, najtrudniejszy okres w życiu, bardzo często są zbyt młode, aby dać sobie radę z takim zadaniem.
Dlatego powinniśmy je w tym wspierać, również na Targówku.

Projekt nie zakłada tworzenia nowych siedlisk tych stworzeń ani też wprowadzania nowych osobników na teren miasta. Celem projektu jest ochrona istniejącej na terenie dzielnicy populacji i budowanie świadomości mieszkańców na temat pożytków i sposobów ochrony tych stworzeń.

Dzięki zwiększeniu świadomości mieszkańców o zwyczajach tych zwierząt i o sposobach ich ochrony, realizacja projektu pozwoli cieszyć się coraz częściej obecnością tych wspaniałych stworzeń w naszym mieście.

Wiele gniazd jeży zostało zniszczonych na Targówku w związku z budową metra przez naszą dzielnicę. Szczególną zmianę w ilości osobników dostrzega się w rejonie skrzyżowania ulicy Rembielińskiej i Kondratowicza.

Targówek jest obecnie dzielnicą przeżywającą bum budowlany. Dotychczasowe tereny zielone znikają ustępując drogom i budynkom zabierające ze sobą naturalną przestrzeń jeży. Dostępna dla nich przestrzeń zostaje drastycznie ograniczona co w coraz większym stopniu naraża je na największe dla nich zagrożenie – śmiertelność hibernacyjną.

Charakterystyka

Kategoria tematyczna projektu
Potencjalni odbiorcy projektu

Kosztorys

Kosztorys realizacji projektu
Warsztaty stacjonarne 4 x 2500 zł = 10000 zł
Warsztaty plenerowe 4 x 2500 zł = 10000 zł
Jednokrotne prace inspekcyjne i porządkowe 1 x 1000 zł
Druk plakatów 2000 zł
Oznakowanie projektu 500 zł
Łącznie szacunkowy kosztorys realizacji projektu 23 500 zł
Szacunkowy koszt realizacji projektu:
23 500,00 zł

Uzasadnienie negatywnej oceny projektu

Uzasadnienie negatywnej oceny projektu
Wydatkowanie środków publicznych na budowę sztucznych schronisk-domków dla jeży będzie działaniem niegospodarnym i niecelowym w rozumieniu art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych, gdyż zadanie nie mieści się w zadaniach administracji samorządowej.
W zakresie budowy sztucznych schronisk-domków dla jeży projekt nie mieści się w zakresie zadań własnych gminy, przypisanych do realizacji dzielnicom. W zakresie ochrony zwierząt Urząd Dzielnicy realizuje zadania zgodnie z corocznie uchwalonym Programem opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie m.st. Warszawy. Program ten ma zastosowanie do wszystkich zwierząt domowych, w szczególności psów i kotów, w tym kotów wolno żyjących oraz zwierząt gospodarskich. Na podstawie Statutu Lasów Miejskich - Warszawa, stanowiącym załącznik nr 1 do Uchwały nr VI/94/2007 Rady m.st. Warszawy z dnia 2 marca 2007 r. ze zm. w sprawie utworzenia jednostki budżetowej m.st. Warszawy Lasy Miejskie – Warszawa, jeże należące do zwierząt dziko żyjących są pod opieką Lasów Miejskich – Warszawa. Wg opinii tej jednostki zwierzęta dziko żyjące powinny funkcjonować bez nadmiernej ingerencji człowieka. Nie należy budować sztucznych schronień w przestrzeni miejskiej. Należy wspierać jeże w budowie naturalnych schronień, gdyż takie działania dążące do zagwarantowania jeżom możliwości hibernacji w warunkach naturalnych są najlepszą i najskuteczniejszą formą ich ochrony.

Modyfikacje

14.01.2021 16:55
Autor projektu
19.04.2021 15:52
Wydział Ochrony Środowiska dla Dzielnicy Targówek
19.05.2021 11:59
Wydział Ochrony Środowiska dla Dzielnicy Targówek

Co sądzisz o tym pomyśle?

Dodaj komentarz
Komentarze (3)
Aby dodać komentarz musisz być zalogowany
  • Głosowałabym! Wszechstronną edukacją możemy zdziałać znacznie więcej, niż tylko ustawiając domki. Bielany trzymają kciuki. Powodzenia.
    Zmieniłabym tytuł projektu na taki, który zasugeruje, że nie chodzi o same domki dla jeży, i wyszła z edukacją do kierowców, bo wiele jeży ginie pod kołami, m.in. z powodu nadmiernej prędkości.
    Mieszkaniec16906  25.01.2021 11:56
  • Czy mieszkańcy mogą poddać merytorycznej ocenie urzędników z WOŚ Targówek? Bo to co tam się wyprawia woła o pomstę. Blokowanie inicjatyw służących ochronie jeży, w momencie kiedy w innych dzielnicach identyczne projekty przechodzą bez problemu, WOŚ nie kontroluje tego co dzieje się na terenie dzielnicy. Wydaje decyzje wycinki drzew bez badań dendrologicznych, nie kontroluje kiedy są prowadzone wycinki a te odbywają się nie jednokrotnie w ochronnym okresie lęgowym. Wstyd.
    Tomasz Wincenciak  05.05.2021 12:42
  • Wydawanie pieniędzy na pracowników WOŚ Targówek, to dopiero jest działanie bezcelowe i nie uzasadnione finansowo. Państwo nawet w najmniejszym stopniu nie dbacie o ochronę środowiska na Targówku.
    Tomasz Wincenciak  01.06.2021 12:05
Aby dodać komentarz musisz być zalogowany